Peynir dondurulur mu? Hangi peynir dondurucuya girer, hangisi girmez
Fazla peynir aldığınızda ya da tatile çıkmadan önce dolapta peynir kaldığında akla ilk gelen soru şudur: Peynir dondurulur mu? Kısa cevap, bazı peynirlerin dondurulabileceği ama bunun neredeyse her zaman dokuyu değiştirdiğidir. Bu yazıda dondurmanın peynire ne yaptığını, hangi peynirlerin dondurucuya daha iyi dayandığını, hangilerinde vazgeçmenin daha doğru olduğunu ve donmuş peyniri nasıl kullanabileceğinizi anlatıyoruz.
Dondurunca peynirde ne olur?
Peynirin içinde her zaman bir miktar su vardır. Dondurucuda bu su buz kristallerine dönüşür. Kristaller büyüdükçe peynirin iç yapısını iter, sıkı dokuyu yer yer bozar. Peynir çözüldüğünde bu su dışarı çıkar; geride daha kuru, ufalanan ya da tanecikli bir doku kalabilir.
Tat genellikle büyük ölçüde korunur, ama doku ve görünüm değişir. Bu yüzden dondurulmuş peynir, çoğu zaman taze hâlindeki gibi kahvaltı tabağında dilim dilim sunulmaktan çok pişirilecek yemeklerde kullanılmaya uygun hâle gelir. Değişimin derecesi peynirin ne kadar su içerdiğine ve ne kadar olgun olduğuna bağlıdır.
Soğutmak ile dondurmak aynı şey değil
Buzdolabı ile dondurucu arasındaki fark, peynir için bütün farktır. Buzdolabı peyniri soğuk tutar ama içindeki suyu sıvı hâlde bırakır; peynir dokusunu korur, yalnızca bozulma yavaşlar. Dondurucu ise o suyu buza çevirir ve peynirin yapısına dokunur. Bu yüzden "peynir dondurulur mu" diye sorarken aslında "peynirin dokusunu değiştirmeyi göze alıyor muyum" diye de sormuş olursunuz. Kahvaltıda dilim dilim yemek istediğiniz bir peynir için cevap çoğu zaman hayırdır; fırında eriyecek bir peynir içinse kabul edilebilir bir değişimdir.
Hangi peynir dondurucuya daha iyi dayanır?
Genel bir kural olarak peynir ne kadar sert ve kuru ise dondurucuya o kadar iyi dayanır; ne kadar yumuşak ve nemli ise dondurmadan o kadar çok etkilenir. Aşağıdaki tablo, mutfakta sık kullanılan peynir türleri için genel eğilimleri özetliyor:
| Peynir türü | Dondurucuda | Çözünce en uygun kullanım |
|---|---|---|
| Rendelenen sert peynirler (kaşar gibi) | Görece iyi dayanır | Fırın yemekleri, tost, makarna |
| Olgun, sert peynirler (tulum gibi) | Dokusu ufalanmaya yatkınlaşabilir | Börek içi, makarna, yumurta yemekleri |
| Salamura beyaz peynirler | Çözünce dağılabilir, su salabilir | Börek, poğaça, gözleme içi |
| Taze ve yumuşak peynirler (lor, krem peynir) | Dokusu belirgin şekilde bozulur | Dondurmamak daha doğru |
Bu tablo kesin bir kural değil, mutfakta yol gösterecek genel bilgidir. Aynı türdeki iki peynir bile su oranı, tuzu ve olgunluğu farklı olduğu için dondurucuda farklı davranabilir.
Bizim peynirlerimizi dondurmalı mısınız?
Peynir dondurulur mu sorusunun bizim peynirlerimiz için cevabı açık: Peynirlerimizi dondurulmuş olarak değil, buzdolabı şartlarında gönderiyoruz ve buzdolabında saklanmak üzere hazırlıyoruz. Klasik keçi peynirimizin ambalajındaki bilgiye göre peynir buzdolabında +4°C'de muhafaza edilir; diğer peynirlerimizde de ambalaj üzerindeki saklama koşullarına uymanızı rica ediyoruz.
Bu yüzden peynirlerimiz için dondurmayı önermiyoruz; bunun yerine şu yolu öneriyoruz: İhtiyacınız kadar sipariş verin, peyniri teslim aldığınızda buzdolabına koyun ve son tüketim tarihine kadar tüketin. Birden fazla paket aldıysanız vakumlu ambalajları açmadan saklayın, birini bitirip diğerine geçin. Ayrıntılı saklama önerilerimizi keçi peyniri saklama rehberimizde bulabilirsiniz.
Sütte durum farklı: Keçi sütümüz sağılır sağılmaz özel ambalajına doldurulur ve ilk anki tazeliğini koruması için dondurularak gönderilir. Peynirlerimiz ise vakumlu ambalajda, buz akülü kutuda, buzdolabı şartlarında gelir.
Sütün neden dondurulup gönderildiğini ve evde nasıl saklanacağını keçi sütü saklama yazımızda anlattık. Keçi sütümüz çiğ olarak gönderildiği için kaynatılarak tüketilmelidir.
Kızartmalık ve tulum peyniri için notlar
Dondurucu sorusu en çok iki peynir için gelir: kızartmalık peynir ve tulum. İkisi de farklı nedenlerle dikkat ister.
Taze ve kızartmalık keçi peynirimiz taze bir peynir çeşidimizdir. Taze peynirler, içerdikleri nem nedeniyle dondurmadan en çok etkilenen gruptadır. Çözüldükten sonra tavada beklediğinizden farklı davranabilir; dağılabilir ya da su salabilir. Bu yüzden kızartmalık peyniri buzdolabında saklayıp tazeyken pişirmenizi öneriyoruz. Pişirme ipuçları için kızartmalık keçi peyniri yazımıza göz atabilirsiniz.
Tulum peynirimiz ise en az bir sene olgunlaştırılmış, sert yapılı bir peynirdir. Sert ve olgun peynirler dondurucuya taze peynirlerden daha iyi dayanma eğilimindedir; ama burada da dokunun ufalanmaya daha yatkın hâle gelmesi beklenebilir. Uzun bir bekleyişle kazandığı aromayı ve dokuyu korumak için tulumu da buzdolabında, ambalaj üzerindeki koşullarda saklamanızı öneriyoruz. Tulumu daha yakından tanımak isterseniz tulum peyniri yazımızı okuyabilirsiniz.
Yine de dondurmanız gerekirse
Elinizde tüketemeyeceğiniz kadar peynir kaldıysa ve onu çöpe atmak yerine dondurmaya karar verdiyseniz, sonucu olabildiğince iyi tutmak için şu adımları izleyebilirsiniz. Unutmayın, bu adımlar dokudaki değişimi tamamen önlemez; yalnızca azaltır. Dondurduğunuz peyniri baştan "pişirmelik" olarak düşünmek, sonradan hayal kırıklığı yaşamamanızı sağlar.
- Taze iken dondurun: Son tüketim tarihine yaklaşmış ya da bozulma belirtisi gösteren peyniri dondurmayın. Dondurucu bozulmayı geri almaz.
- Porsiyonlara bölün: Peyniri tek seferde kullanacağınız küçük parçalara ayırın. Böylece yalnızca ihtiyacınız kadarını çözdürürsünüz.
- Hava almayacak şekilde paketleyin: Her parçayı sıkıca sarın ve ağzı kapanan bir dondurucu poşetine ya da kabına koyun. Hava ile temas, dondurucuda kurumaya yol açar.
- Tarih yazın: Poşetin üzerine peynirin adını ve dondurduğunuz günü not edin.
- Rendeleyerek dondurmayı düşünün: Pişirmede kullanacağınız sert peyniri rendeleyip dondurmak, sonra doğrudan yemeğe eklemek pratik bir yoldur.
Donmuş peynir nasıl çözdürülür ve kullanılır?
Çözdürme, dondurma kadar önemlidir. Peyniri tezgâhta, oda sıcaklığında çözdürmek yerine buzdolabının içinde, yavaşça çözülmeye bırakın. Bu hem güvenli bir yoldur hem de peynirin dokusunu biraz daha iyi korur.
- Çözülen peyniri tekrar dondurmayın.
- Çözüldükten sonra beklemeden, kısa sürede tüketin.
- Peynirin bıraktığı suyu süzün; özellikle hamur işlerinde iç harcın sulanmasını önler.
- Donmuş peyniri tercihen pişirerek kullanın: börek, gözleme, poğaça içi, fırın yemekleri, makarna, omlet ve menemen.
- Çözüldükten sonra küf, kötü koku ya da yapışkanlık fark ederseniz peyniri tüketmeyin.
Dondurmak yerine ne yapılabilir?
Çoğu zaman dondurucu, iyi bir planlamanın yerini tutmaya çalışır. Peyniri dondurma ihtiyacı duymamak için birkaç basit alışkanlık yeterlidir. Haftalık tüketiminizi göz önünde bulundurarak sipariş verin. Farklı peynirleri aynı anda açmak yerine sırayla tüketin. Açılan peyniri kapalı bir kapta ya da kaynatılıp soğutulmuş bir salamurada, buzdolabında saklayın.
Salamura, dondurucuya göre peynire çok daha nazik bir saklama yoludur. Evde 1 litre suya 2 yemek kaşığı kaya tuzu ekleyip kaynatarak ve 25 °C'ye soğutarak hazırlayabileceğiniz bu tuzlu su, peynirin yüzeyini tamamen örttüğünde onu buzdolabında korur. Ayrıntıları salamura peynir yazımızda bulabilirsiniz.
Peynirin tadını ve dokusunu korumanın en güvenilir yolu hâlâ soğuk ama donmamış bir ortamdır. Keçim Benim'deki tüm peynirleri süt ve süt ürünleri kategorimizde bulabilir, ihtiyacınıza uygun gramajı seçebilirsiniz.
Kısaca
Peynir dondurulur mu? Sert ve kuru peynirler dondurucuya görece iyi dayanır; taze ve yumuşak peynirlerin dokusu belirgin şekilde bozulur. Dondurulan peynir çoğu zaman pişirerek kullanılmaya uygun hâle gelir. Bizim peynirlerimiz buzdolabında saklanmak üzere hazırlandığı için önerimiz, ambalaj üzerindeki koşullara uymanız ve ihtiyacınız kadar almanızdır.
Sık sorulan sorular
Dondurulmuş peynir ne kadar dondurucuda kalabilir?
Bunun için kesin bir süre vermiyoruz; süre peynirin türüne, paketlemeye ve dondurucunuza göre değişir. Dondurduğunuz peyniri mümkün olduğunca kısa sürede kullanmanızı öneririz.
Kargo kutusundaki buz aküleri peyniri dondurur mu?
Hayır. Peynirlerimiz buz aküleriyle, ısı yalıtımlı kutuda buzdolabı şartlarında gelir; amaç peyniri dondurmak değil, yolda soğuk tutmaktır.
Çözülen peynir tekrar dondurulabilir mi?
Hayır, çözülen peyniri tekrar dondurmayın. Çözdükten sonra beklemeden, tercihen pişirerek tüketin.
Peynir buzdolabının arka bölümünde yanlışlıkla donarsa ne yapmalıyım?
Peyniri buzdolabında yavaşça çözülmeye bırakın ve kısa sürede, tercihen pişirerek tüketin. Dokusunda bir miktar değişiklik olması normaldir.
